उक्त  अस्पतालका निर्देशक डा. प्रमोद जोशीले कात्तिक १ गतेदेखि सामान्य सुविधासहित एक सय शय्याको अस्पताल सञ्चालन हुने जानकारी दिएका हुन्। उनका  अनुसार जनरल ओपीडी सेवा, हाडजोर्नी तथा नशा रोग, स्त्री रोग, जनरल सर्जरी, अल्ट्रासाउन्ड सेवा, एक्सरे सेवा, प्रयोगशाला र फार्मेसी सेवासहितको अस्पताल सञ्चालन हुने भएको हो। ११ जना विशेषज्ञ चिकित्सकसहित कार्तिक १  देखि सेवा सुरु भए पनि सेवा विस्तार हुँदै जाने र  आगामी वैशाख महिनाभित्र थप सात वटा विशेषज्ञ सेवा विस्तार गरिने कुरा  डा. जोशीले बताए ।

मेडिकल कलेज स्थापना गर्ने निर्णय गरेको 29 वर्षपछि मेडिकल कलेजका लागि बनेको भवनमा बुधबारदेखि अस्पताल सञ्चालन हुने भएको हो। सरकारले मेडिकल कलेज स्थापनाका लागि भौतिक पूर्वाधार निर्माण गरेपछि मात्र  गत पुसमा विश्वविद्यालय स्थापना गर्ने निर्णय गरेको थियो।

रक्तदानका लागि संस्थागत र व्यक्तिगत रक्तदानमा फेरि तीव्रता आएको रक्तसञ्चार केन्द्र नेपालगञ्जले जनाएको छ। केन्द्रले वर्षातको मौसममा सङ्क्रमणजन्य रोग र सडक दुर्घटनाको समस्या समेत उपचारका लागि रगतको माग बढेको बताएको छ। बाँकेमा रहेको रक्तसञ्चार केन्द्रमा प्रतिदिन ६५ पिन्ट रगतको माग हुने बताएको छ। सन्देश दैनिकले त्रैमासिक रक्तदान कार्यक्रम सम्पन्न गरेको हो। पूर्वमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले रक्तदानलाई नियमित गर्न सबैसँग आग्रह गरेका हुन् ।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले आफ्नो मृत्युपश्चात् आफ्नो शरीरका सम्पूर्ण अंग दान गर्ने घोषणा गर्नुभएको छ। शुक्रबार बिहान प्रज्ञा भवन कमलादीमा शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रले १ हजार वटा मिर्गौला प्रत्यारोपण सम्पन्न गरेको उपलक्ष्यमा आयोजित विशेष कार्यक्रमलाई सम्बाेधन गर्दै प्रधानमन्त्रीले उक्त घोषणा गर्नुभएको हो। प्रधानमन्त्रीले भन्नुभयो, ‘‘मेरो मृत्युपश्चात् सम्पूर्ण शरीर दान गर्ने घोषणा गर्दछु।’’

प्रधानमन्त्रीले भन्नुभयो, ‘‘डायलासिस सेवा सर्वसाधारणको पहुँचमा थिएन। यो महङ्गो भएकाले पनि आर्थिक अवस्था कमजोर भएका मिर्गौला रोगीले सेवा लिन गाह्रो थियो । केन्द्रले विपन्न रोगीलाई सहयोग होस् भन्ने हेतुले २०६९ चैत १६ गतेदेखि निःशुल्क डायलासिस सेवा पनि आरम्भ गर्यो। केन्द्रमा मिर्गौला मात्र नभएर कलेजो पनि प्रत्यारोपण हुने गरेको छ। यसलाई थप आधुनिक र प्रभावकारी बनाउने हाम्रो जिम्मेवारी छ।’’

‘‘केन्द्र विस्तारका लागि जग्गाको आवश्यकता छ’’ प्रधानमन्त्रीले भन्नुभयो, ‘‘अघिल्लोपटक म प्रधानमन्त्री हुँदा सल्लाघारीस्थित रहेको ९९ रोपनी जग्गा प्रत्यारोपण केन्द्रलाई दिने निर्णय गराएको थिएँ। मैले प्रधानमन्त्री छोडेपछि त्यो निर्णय लागू नभएको कुरा सुनेको छु। यसलाई सम्बाेधन गरिनेछ।’ उनले भने ‘‘नेपालमा अहिले वर्षमा करिब ३०० मिर्गौला प्रत्यारोण हुँदै आएको छ। त्यसमा २०० यस शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्रले गर्दै आएको छ। बाँकी अन्य संस्थाहरूले वर्षमा १०० बिरामीको मिर्गाैला प्रत्यारोपण गर्दै आइएका छन्।’’

प्रधानमन्त्री प्रचण्डले भन्नुभयो, ‘‘नेपालमा प्रत्यारोपणको व्यवस्था नहुँदा विदेशमा गएर ठूलो धनरासी खर्च गरेर मिर्गाैला प्रत्यारोपण गर्नुपर्ने अवस्था थियो। त्यो अवस्थालाई धेरै हदसम्म रोक्न यस केन्द्रले भूमिका खेलेको छ। मिर्गाैला प्रत्यारोपणका लागि वार्षिक रुपमा करोडौँ रकम विदेशिनेमा त्यसलाई धेरै हदसम्म रोक्न पनि भूमिका खेलको छ। यसका लागि केन्द्रलाई धन्यवाद दिन्छु।’’ प्रधानमन्त्रीले थप्नुभयो, ‘‘यो केन्द्रले मात्रै प्रत्यारोपणको भार धान्न सक्दैन। यस केन्द्रलाई देशभर तत्काल विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यक छ। साथै ७ वटै प्रदेशमा प्रदेशमा प्रत्यारोपण सेवा विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको छ। त्यसका लागि आवश्यक पर्ने उच्चस्तरीय जनशक्ति उत्पादन गर्न सरकारले केन्द्रलाई राष्ट्रिय प्रत्यारोपण विज्ञान प्रतिष्ठान बनाउनुपर्ने तपाईहरूको मागप्रति गम्भीर छु।’’

कति रक्सी पिउँदा ठिक छ? यति कि धेरै होश गुमाउनु हुँदैन? थोरै थोरै? वा पटक्कै पनि नाइँ !

पहिले यो विश्वास गरिन्थ्यो कि थोरै मात्रामा रक्सी पिउँदा धेरै हानि गर्दैन । तर अहिले यो धारणा बदलिएको छ । हालै विश्व स्वास्थ्य संगठनले थोरै मात्रामा पनि रक्सी स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुने बताएको थियो ।

हालै क्यानडामा जारी गरिएको नयाँ निर्देशिकामा यो पनि भनिएको छ कि जतिसुकै मदिरा सेवन गरे पनि कम वा धेरै स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ । करिब ९० पृष्ठको यो प्रतिवेदनलाई क्यानडाको स्वस्थ विभागले आर्थिक सहयोग गरेको छ । यसका अनुसार जोखिमबाट बच्ने एक मात्र उपाय रक्सी नपिउनु हो ।

यसअघि २०११ मा, निर्देशनमा महिलाका लागि हप्तामा अधिकतम १० र पुरुषका लागि १५ वटा पेयपदार्थ पिउनुपर्छ भनिएको थियो । यो नयाँ निर्देशिकामा मदिरा सेवनबाट के र कसरी हानि हुन सक्छ भन्ने कुराको विस्तृत व्याख्या गरिएको छ । यसका अनुसार हप्तामा दुईभन्दा बढी मानक पेयपदार्थ पिउनाले स्तन र पेटको क्यान्सरलगायत धेरै कुराको जोखिम बढाउँछ । क्यानाडामा लगभग ८० प्रतिशत वयस्कहरूले रक्सी पिउने गर्छन् ।

यौनसम्पर्कले मानव शरीरका अङ्गहरू जस्तै मस्तिष्क, मुटु, नसा र अन्य अंगहरूमा प्रत्यक्ष रूपमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ । नियमित रूपमा यौनसम्पर्क गर्दा मानिसको मानसिक अवस्थालाई फाइदा पुग्ने नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ ।

मानसिक तनाव
मानव जीवनको अपरिहार्य घटना चिन्ता र मानसिक दबाब वा तनाव हो । यी चिन्ताहरू मानिसहरूमा विभिन्न स्तरहरूमा अवस्थित छन् । नयाँ अध्ययनको नतिजाले दुबै पक्षको सहमति लिइएको यौन सम्पर्कले रगतमा डोपामाइन, एन्डोर्फिन र अक्सिटोसिन हर्मोन निस्कने देखाएको छ । जसले मानिसलाई खुसी बनाउन सक्छ ।

भावनात्मक संलग्नता
सफल यौन सम्बन्धले महिला र पतिबीचको भावनात्मक सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउँछ । अनुसन्धानले देखाएको छ कि सेक्सको समयमा, प्रेम हार्मोन पनि भनिन्छ अक्सिटोसिन हर्मोन दुबै पक्षबाट निस्कन्छ । यो विधिले तनाव हटाउँछ र दुई पक्षबीचको सम्बन्धलाई बलियो बनाउँछ । एक अध्ययनको नतिजाले छ महिनासम्म नियमित यौनसम्पर्क गर्ने महिला र पुरुषको रगतमा यस क्षेत्रमा धेरै सक्रिय नहुनेहरूको तुलनामा लभ हर्मोनको मात्रा बढी भएको पुष्टि गरेको छ ।

मस्तिष्क सक्रिय राख्छ

नियमित यौनसम्पर्क गर्दा मस्तिष्कमा रासायनिक क्रियाकलाप हुन्छ । यो घटनाले मानव मस्तिष्कलाई बलियो बनाउँछ र थप विकासको लागि आधार प्रदान गर्दछ । अर्को अध्ययनले यौनसम्पर्कको सबैभन्दा रमाइलो वा अन्तिम क्षणमा महिला पार्टनरको मस्तिष्कका सबै भाग सक्रिय हुने कुरा प्रमाणित गरेको छ । यस समयमा, मस्तिष्कमा पहिले भन्दा धेरै रगत पुग्छ ।

जलाउने क्यालोरी
अन्य फाइदाहरूका अतिरिक्त, यौन सम्पर्कलाई राम्रो शारीरिक व्यायाम पनि भनिन्छ किनभने यसले रगतमा धेरै ऊर्जा क्यालोरीहरू जलाउँछ । यस सम्बन्धमा गरिएको एक अध्ययनले महिलाले ७० क्यालोरी र पुरुषले प्रत्येक यौन सम्बन्धमा १०० क्यालोरी जलाउने देखाएको छ ।

अध्ययनले देखाएको छ कि सम्बन्धलाई आधा घण्टासम्म तान्दा क्यालोरी बर्न रेट दोब्बर हुन्छ । यसअघि, अन्य अध्ययनहरूले देखाएको छ कि सेक्सले मानव शरीरमा रक्तचाप बढ्नबाट रोक्छ, डिप्रेसन दिन्छ, शरीरको प्रतिरक्षा बलियो बनाउँछ, निद्रालाई नियन्त्रण गर्छ, स्मरणशक्ति बलियो बनाउँछ र व्यक्तिलाई आत्मनिर्भरताको अनुभूति दिन्छ ।

सेभ द चिल्ड्रेनका अनुसार अफगानिस्तानमा गरिबी र भोकमरी बढेसँगै देशमा कुपोषित बालबालिकाको संख्या झण्डै ५० प्रतिशतले बढेको छ ।

संस्थाले सोमबारको प्रतिवेदनमा यस वर्षको जनवरीदेखि हालसम्म यस संस्थाका स्वास्थ्य केन्द्रमा जाने मोटोपनाबाट पीडित बालबालिकाको सङ्ख्या ४७ प्रतिशतले बढेको जनाएको छ ।

यस संस्थाका अनुसार यो देशका कतिपय ठाउँमा उपचारअघि नै नवजात शिशुको मृत्यु भइसकेको छ ।
“अफगानिस्तानका परिवारहरूले तीव्र भोकमरीको संकटसँग संघर्ष गर्दा हालका महिनाहरूमा कुपोषण उपचार सेवाहरू उपलब्ध गराउने मागहरू बढेको छ,” रिपोर्टमा भनिएको छ।

सन् २०२२ को जनवरी महिनामा यस संस्थाका ५७ पर्यटन स्वास्थ्य टोलीले करिब २ हजार ५ सय कुपोषित बालबालिकालाई भर्ना गरी उपचार गरेको र यसै वर्षको सेप्टेम्बरमा कुपोषित बालबालिकाको उपचार गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

संक्रमितको संख्या ४ हजार २ सय ७० पुगेको छ । बाल संरक्षण संगठनले खडेरी र अफगानिस्तानको अर्थतन्त्रको पतनले देशमा मानवीय संकट बढेको र दुर्गम क्षेत्रका मानिसहरू खाना खोज्न आफ्नो गाईवस्तु र जग्गा बेच्न बाध्य भएको बताएको छ।

प्रतिवेदनमा भनिएको छ: “मानवीय संस्थाहरूले ठूलो मात्रामा अत्यावश्यक मानवीय सहायता प्रदान गरेका छन्, तर आवश्यकता यति ठूलो छ कि अफगानिस्तानको ५० प्रतिशत जनसंख्या अझै पनि गम्भीर भोकमरीको सामना गरिरहेका छन् र ६० लाख बालबालिका र वयस्कहरू, जनसंख्याको आठौं भाग।

तिनीहरू अनिकालबाट एक कदम टाढा छन्।” अफगानिस्तानमा बालबालिकाको संरक्षणका लागि काम गर्ने संस्थाका प्रमुख क्रिस न्यामान्डीले अफगानिस्तानमा भोकमरी र भोकमरीका कारण बालबालिकाको मृत्युमा वृद्धि हुन नदिन प्रयास भइरहेको बताए ।

उनले अफगानिस्तानको मानवीय अवस्थाप्रति अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका नेताहरूको ध्यान नदिएको आलोचना गर्दै अफगानिस्तानको आर्थिक अवस्थालाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले ध्यान नदिए यो देशमा कैयौं बालबालिकाले ज्यान गुमाउने बताए ।

यसअघि संयुक्त राष्ट्रसंघीय बाल कोष (युनिसेफ) ले यो वर्षको जुलाईमा मात्रै गम्भीर कुपोषणबाट पीडित झण्डै ५० हजार बालबालिका अस्पताल भर्ना भएको बताएको थियो । युनिसेफको कुपोषण विभागकी प्रमुख मेलानी गाल्भिनले दक्षिणी प्रान्तमा कुपोषित बालबालिकाको संख्या बढेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेकी छन्

वैज्ञानिकहरूले अमेरिकामा नयाँ प्रयोगशाला-निर्मित घातक ओमिक्रोन स्ट्रेन सिर्जना गरे? बोस्टन विश्वविद्यालयका अनुसन्धानकर्ताहरूलाई “आगोसँग खेल्ने” को लागी आलोचना गरिएको थियो जब बेलायती मिडिया डेली मेलले यो परियोजनाले संक्रामक ओमिक्रोन स्पाइक प्रोटीनलाई मूल स्ट्रेनमा संलग्न गरेको खुलासा गरेको थियो।

डेली मेलले विश्वास गर्‍यो कि बोस्टन विश्वविद्यालयको प्रयोगशालाको लागि ओमिक्रोनको सबैभन्दा संक्रामक भागलाई मूल जंगली प्रकारको स्ट्रेनसँग मिलाउनु खतरनाक थियो, जसको मृत्यु दर उच्च थियो। नयाँ स्ट्रेनले ८०% मुसा मारेको छ भने ओमिक्रोनले प्रयोगमा कुनै पनि मुसालाई मारेको छैन।

केही विज्ञहरूले यो परियोजना सम्भावित महामारी रोगजनक बृद्धि गर्न “कार्यात्मक अनुसन्धानको लाभ” को स्पष्ट उदाहरण हो भनेर शंका गरे, जनतालाई बारम्बार जोखिममा राखेकोमा अमेरिकालाई आलोचना गर्दै।

बोस्टन युनिभर्सिटीले एक विज्ञप्तिमा दावीहरूलाई अस्वीकार गर्दै भन्यो, “अनुसन्धानले किन ओमिक्रोनमा गम्भीर संक्रमणको दर कम छ भनेर अध्ययन गर्न थियो।” उच्च मृत्यु दरले प्रमाणित गर्‍यो कि ओमिक्रोन स्पाइक प्रोटिन गम्भीरतामा कमीको मुख्य कारक थिएन।

बोस्टन युनिभर्सिटीको राष्ट्रिय उदीयमान संक्रामक रोग प्रयोगशालाहरू अमेरिकाको 13 बायोसेफ्टी लेभल 4 ल्याबहरू मध्ये एक हो, जसले विश्वको सबैभन्दा खतरनाक रोगजनकहरू ह्यान्डल गर्छ। के तपाईलाई लाग्छ कि यस्तो अनुसन्धानले संसारलाई फाइदा पुर्‍याउन सक्छ वा मानिसमा नयाँ जोखिम ल्याउन सक्छ?

उनले, कोरोना महामारी कायमै रहेको अवस्थामा हाल देशव्यापी रुपमा फैलिँदै गइरहेको डेङ्गु रोगको कारण नागरिकको स्वास्थ्यमा पर्न गएको समस्याको तत्काल नियन्त्रण नगरे भैवाह अवस्था लिने सक्ने भनी सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका हुन्  ।

आयोगको अनुसार बिरामीहरुको संख्या  दिनप्रतिदिन बढिरहेको अवस्थामा यसको नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि सम्बन्धित निकायको यथेष्ठ ध्यान पुग्न नसक्दा नागरिकको जीवन जोखिममा पर्न  सक्छ । तीन तहका सरकारबीच प्रभावकारी समन्वय हुन नसकेको जस्ता विषय विभिन्न सञ्चारमाध्यमका साथै अन्य विभिन्न माध्यमबाट आयोगलाई जानकारी प्राप्त भएपछि आयोगले सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको विज्ञाप्तीमा उल्लेख  छ ।

डेङ्गु सङ्क्रमणबाट नेपालमा यही भदौ महिनामा एक जनाको ज्यान जानुका साथै पछिल्लो समय पाँच हजार बढी व्यक्ति बिरामी परेको पाइएको विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ ।  आयोगले नागरिकको स्वास्थ्यसम्बन्धी हकको संरक्षण गर्दै जीवनको अधिकार सुनिश्चित गर्न, डेङ्गु सङ्क्रमण गराउने जातका लामखुट्टे उत्पादन हुने तथा फैलिन सक्ने ठाउँहरू पहिचान गरी नष्ट गर्ने कार्यमा तीनै तहका सरकारबीच प्रभावकारी समन्वय र सहकार्य गर्नसमेत विज्ञप्तिमा आग्रह गरिएको छ ।

डेङ्गु नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि सरसफाइ, जनचेतनालगायत कार्यलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाउन आयोग तीनै तहका सरकारलाई आग्रह गरेको छ ।

हिमाली जिल्ला मनाङका चौरीगोठमा अज्ञात रोग देखिएको छ । मनाङ ङिस्याङ गाउँपालिका–३ र ५ वडाका चौरी खर्कमा रहेका चौरीमा अज्ञात रोग देखिएको भेटेरेनरी अस्पताल तथा पशु सेवा विज्ञ केन्द्र मनाङले जनाएको छ । केन्द्र प्रमुख नारायण कुसुमले खर्कका चौरी मरेको थाहा पाउनासाथ स्थलगतरूपमा नै प्राविधिक टोलीसहित स्थलगत उपचार थालिएको जानकारी दिए ।

ङावल क्षेत्रको खर्कमा चौरीमा देखिएको लक्षणका आधारमा किसान र प्राविधिकहरूले भ्यागुते रोगको आशङ्का गरेका छन् । उनले भने“
चौरीको रगत तथा बोनम्यारोको प्राप्त नमूना परीक्षणबाट भ्यागुते रोगको पुष्टि हुन बाँकी नै छ” ।